Charles Eyck: Kop

Deze litho van Eyck toont het portret van een mij onbekemde man. Je bent geneigd er een heilige of zelfs Jezus Christus in te zien, maar het ontbreken van een aureool maakt dat onwaarschijnlijk, temeer daar deze kunstenaar zeer scheutig was met het toebedelen van stralenkransen e.d. Hij liet als het ware geen gelegenheid onbenut om er een te plaatsen... Wie het dan wel is, blijft dus in het duister. Het lijkt mij overigens geen naar het leven getekend portret. Het formaat van de prent is 24,5x19,5 cm (hxb); linksonder bevinden zich signatuur en datering "'33", beide in potlood.

Charles Eyck: Haan

Nog 'n schaafprent van Eyck uit de jaren '50, uit 1953 om precies te zijn, want de prent is rechtsonder in de druk gedateerd. Dit soort prenten van Eyck wordt nogal eens abusievelijk aangezien voor hout- of linosnede, maar het betreft wel degelijk de zogeheten schaaftechniek. Ik heb op het internet hieromtrent geen uitleg in het Nederlands kunnen vinden, wel in de Engelse taal. In GB heet de techniek scraperboard, in de VS, Canada en Australië noemt men het scratchboard. Geïnteresseerden verwijs ik naar de Engelse Wikipedia-pagina over dit onderwerp. De prent van Eyck meet 15x22 cm (hxb) en is rechtsonder dubbel gesigneerd, in de druk en in potlood.

Charles Eyck

Dit soort prenten maakte Eyck vooral in de jaren '50. Dit is een schaafprent, waarvan hij ook enkele maakte als nieuwjaarsgroet in opdracht van de gouverneur van de Nederlandse Antillen. De kunstenaar verbleef begin jaren '50 geruime tijd op Curaçao. Ook deze prent is duidelijk geïnspireerd op de Antillen. Het formaat is 14,5x22,5 cm (hxb); rechtsonder de signatuur in potlood, datering ontbreekt.

Charles Eyck: Antilliaanse (2)

Jaren geleden plaatste ik een zogenoemde schaafprent, getiteld Antilliaanse, met vrijwel dezelfde voorstelling als op het bovenste deel van de hier gepresenteerde litho te zien is. Het is natuurlijk niet toevallig dat beide prenten in hetzelfde jaar ontstaan zijn, nl. in 1953. De schaafprent was wat kleiner van formaat dan de litho, die 30x20 cm meet (hxb). Dat komt mede door het toegevoegde onderste gedeelte met de pilasterachtige elementen, maar ook het bovenste deel is een slag groter. In de benedenmarge vinden we, behalve signatuur en datering "53", een aanduiding van de oplage: links "10 ex" en rechts "No 2", alles met inkt geschreven. De prent is ook op de steen gesigneerd en gedateerd (iets onder het midden rechts).

Charles Eyck: Paasgroet

Deze verrijzende Christus lithografeerde Eyck in 1933 in opdracht van B.W.M. Ottevanger uit Bilthoven. Deze gebruikte de prent als paasgroet voor familie en kennissen, een verschijnsel dat in de jaren '30 van de vorige eeuw nog kon worden waargenomen. Het formaat van de litho is 14x8,5 cm (hxb); linksonder in de druk bevindt zich de signatuur.

Charles Eyck: Nieuwjaarswens 1953

Strikt genomen hoort dit prentje niet thuis in deze galerij. Maar omdat menigeen de afbeelding abusievelijk voor een houtsnede houdt, laat ik deze toch even de revue passeren. We kijken naar binnen bij een Antilliaans gezin in kerststalopstelling. We hebben te maken met een kerst-/nieuwjaarsgroet voor het jaar 1953; het jaar van ontstaan zal dus 1952 zijn. Eyck heeft bij veel van zijn tekenwerk een houtsnede-effect nagestreefd en is in die opzet uitstekend geslaagd. Kennelijk ontbrak het de kunstenaar aan motivatie om echte houtsneden te maken, vanwege het relatief tijdrovende karakter van die techniek. Het tekenen ging hem vlotter af. Waarschijnlijk is de originele tekening een stuk groter dan de hier getoonde clichédruk, die slechts 8x9,4 cm (hxb) meet. In de benedenmarge vinden we de signatuur en de aanduiding "Curaçao", het eiland waar Eyck begin jaren '50 geruime tijd verbleven heeft.

Charles Eyck: Heiligenprentje 6

Een zesde exemplaar uit de map gelithografeerde devotieprentjes toont een aantal objecten uit het lijdensverhaal van Christus, dat hiermee dus symbolisch wordt voorgesteld. Deze voorwerpen vallen onder de noemer 'passiewerktuigen' of, in het Latijn, 'arma Christi' (de wapenen van Christus). Eyck heeft het aantal items nog beperkt gehouden, want op andere voorstellingen komen ook nog voor de geldbuidel van Judas, het zwaard van Petrus, de haan die driemaal kraaide, het wasbekken van Pilatus, drie dobbelstenen, om er een aantal te noemen. Het prentje van Eyck behoeft voor de moderne beschouwer wellicht nog enige toelichting, met name wat betreft de staf met het gespikkelde bolletje: deze stelt de stok met spons voor waarmee Jezus' dorst gelest werd. Het prentje, dat zo'n 9x6 cm meet (hxb), is rechtsonder met potlood gesigneerd.

Charles Eyck: Heiligenprentje 5

Op dit vijfde lithoprentje uit de map van 14 uit 1932 staat sint Franciscus afgebeeld. Men zou licht kunnen denken dat we hier met Jezus Christus te maken hebben, vanwege de doorboorde handen en de steekwonde in de borst, maar de bruine pij en het kapsel wijzen overduidelijk op de heilige uit Assisi. De kruiswonden of stigmata, kunnen zich, althans volgens het katholieke geloof, manifesteren bij zeer intens gelovigen. Franciscus was volgens de overlevering de eerste die de stigmata ontving. Overigens is de borstwond doorgaans aan de rechterkant te vinden; het is goed mogelijk dat het feit dat de afdruk van de steen een spiegelbeeldig resultaat opleverde de kunstenaar parten heeft gespeeld. Het prentje, dat 9x6 cm meet (hxb), is met de hand gekleurd en rechtsonder gesigneerd met potlood.

Charles Eyck: Heiligenprentje 4

Een 4e blad uit Eyck's prentjesmap uit 1932, dit keer een afbeelding van Jezus als de Goede Herder. In het evangelie van Johannes 10:11 lezen wij:"Ik ben de goede Herder; de goede herder stelt zijn leven voor de schapen." Kom daar tegenwoordig nog maar eens om... Ook dit exemplaar is een handgekleurde litho met de maten 9x6 cm (hxb). Rechtsonder de handtekening van de kunstenaar in potlood.

Charles Eyck: Heiligenprentje 3

Nummer drie uit de serie prentjes van Charles Eyck toont Sint Joris die de draak te lijf gaat. Hij neemt daarbij geen halve maatregelen... Sint Joris is een populaire heilige in de christelijke traditie. Hoewel betwijfeld wordt of hij ooit heeft bestaan, heeft hij het o.a. weten te schoppen tot beschermheilige van Engeland (waaraan hij momenteel zijn handen vol heeft). In het Engels heet hij overigens Saint George. Verder is Joris bekend als patroon van de scouting en siert hij, ook niet onbelangrijk, de Russische kopeke. Het prentje van Eyck is een handgekleurde litho van 9x5,5 cm (hxb) en dateert van 1932.

Charles Eyck: Heiligenprentje 2

Dit tweede prentje uit de map uit 1932 toont Maria, Jozef en hun pasgeboren zoon op de vlucht naar Egypte. Aanleiding tot deze vlucht, die beschreven wordt in het evangelie van Matteüs (2:13-23), was de zogenoemde kindermoord van Bethlehem, waarbij koning Herodes I opdracht gaf alle jongetjes tot 2 jaar te doden. Deze scène, d.w.z. de vlucht, is in de beeldende kunst talloze malen uitgebeeld. Dit prentje van Eyck is een met de hand gekleurde litho. Dat de kunstenaar rechtstreeks op de steen tekende, is vrij duidelijk te zien aan het wat hanepoterige onderschrift; op het bijgevoegde spiegelbeeld is die worsteling met het spiegelschrift nog wat duidelijker te onderkennen. Ook dit prentje meet 9x6 cm (hxb) en is met potlood gesigneerd.

Charles Eyck: Heiligenprentje 1

Charles Eyck is natuurlijk vooral ook bekend als katholiek kunstenaar: hij heeft vele kerken voorzien van muurschilderingen, kruiswegen, gebrandschilderde ramen en wat dies meer zij. Voor het kleine werk draaide hij ook zijn hand niet om, getuige de map met gelithografeerde heiligenprentjes die in 1932 het licht zag. De inhoud daarvan wordt beschreven in het colofon van die map (zie hieronder), waarin sprake is van "touché", hoewel 'touche' volgens mij juister is. In het Duits heet dit 'Tusche'. Het hier getoonde prentje (9x6 cm, hxb) verbeeldt de wonderbare visvangst of een ander avontuur op het Meer van Galilea. 

Charles Eyck: "Zaltbommel"

Hoog tijd voor wat kleur, daarvoor ben je bij Charles Eyck aan het juiste adres. Deze litho toont een overvloed aan blauwen, met centraal in beeld de bekende toren van de Sint-Maartenskerk, die de skyline van Zaltbommel al sinds de 15e eeuw domineert. Dit is met 50x60 cm (hxb) een grote prent te noemen. Rechtsonder bevinden zich, in potlood, de titel en iets links daarvan de signatuur en de datering. Deze laatste is verminderd leesbaar door een minieme beschadiging ter plekke, maar het jaartal is vrijwel zeker 1951.

Charles Eyck: Christuskop

Het is paastijd, dus er kan wel een portret van Jesus af. Eyck heeft er in zijn carrière tientallen zoniet honderden van gemaakt. Deze kijkt nogal bedenkelijk, en daar is af en toe alle aanleiding toe. Boven en onder een aantal christelijke symbolen. Het is een kleurenlitho uit 1954 in een oplage van 10, waarvan dit nr. 2 is. De afmetingen zijn 17,5x14 cm (hxb).

Charles Eyck: Luxembourg

De laatste van de vier bijdragen van Charles Eyck aan de serie Schildersprenten uit 1947. Het formaat is 35x42 cm (hxb). De Jardin du Luxembourg in Parijs werd begin 17e eeuw aangelegd, heeft een oppervlakte van ruim 20 ha. en herbergt meer dan 100 beelden, waarvan er hier twee te zien zijn. Ik heb ze niet kunnen identificeren. Dat we met het Luxembourg van doen hebben, leid ik af uit de eerder genoemde folder van de Stichting Beeldende Kunst binnen Ieders Bereik. Hieronder een scan van die folder, met de acht namen van de bijdragende kunstenaars en alle 38 titels van de prenten.

Charles Eyck: Pietà

Hoewel de paasdagen alweer enige tijd achter ons liggen, hier toch nog een fraaie pietà van een van de toonaangevende kunstenaars van ons katholieke volksdeel in de vorige eeuw. Deze litho is, waarschijnlijk in tegenstelling tot zijn bijdragen aan de serie Schildersprenten, bijvoorbeeld Plaza Real Barcelona, direct op de steen getekend. Dat concludeer ik althans uit de voor Eyck's doen wat stijve signatuur, die immers in spiegelschrift moest worden aangebracht. De maten van deze prent zijn 23x19,5 cm (hxb) en de datering is 1933.

Charles Eyck: "In terra pax hominibus"

Deze schaafprent stuurde Charles Eyck 60 jaar geleden naar zijn vrienden en relaties bij wijze van nieuwjaarsgroet. Ik wens mijn bezoekers hetzelfde voor 2014! De maten zijn 15x16 cm (hxb).

Charles Eyck: Arc de Triomphe

De triomfboog op deze litho uit de serie Schildersprenten (1947) heb ik na enig speurwerk kunnen identificeren als de Arc de Triomphe du Carrousel, ook wel Petit Arc de Triomphe genaamd. Deze bevindt zich in Parijs, vlakbij het Louvre. Ter vergelijking heb ik een foto van het bouwwerk toegevoegd. De kunstenaar komt in zijn weergave weliswaar soms niet helemaal goed uit, en ook de verhoudingen kloppen hier en daar niet, maar het is toch onmiskenbaar de genoemde boog. Ik heb deze prent wel eens beschreven gezien als voorstellende het (of de?) Siegestor in München. Dat (of die?) lijkt er inderdaad sterk op, maar twee details doen mij toch voor Parijs kiezen: de vrijwel onbebouwde omgeving en de paarden bovenop. In München staan er veel gebouwen omheen en het zijn daar geen paarden maar leeuwen.  De prent meet 35x42 cm (hxb).

Charles Eyck: Vrouwenportret

Nog een exemplaar uit de serie Schildersprenten uit 1947, portret van een jonge vrouw, formaat 32x25 cm (hxb). Wie het is weet ik niet; er wordt wel beweerd dat het zijn dochter voorstelt, maar dat lijkt me twijfelachtig. Eyck nam van de serie Schildersprenten er vier voor zijn rekening, waarvan hier eerder al Plaza Real Barcelona getoond werd. De andere twee volgen later.

Charles Eyck: Agave en huizen

De laatste van drie nieuwjaarswensen voor de gouverneur van de Nederlandse Antillen, Teun Struycken (1906-1977). Deze was gouverneur van de Antillen van 1951 tot 1956 en bekleedde zowel daarvoor als daarna diverse ministersposten. Het is weer een schaafprent, die dateert uit 1956; de afdruk meet 11x18 cm (hxb). Ook deze afbeelding zal aan het landschap van Curaçao ontleend zijn.