Dick van Luijn: Hek

Deze ongedateerde ets van Dick van Luijn meet 22x27 cm (hxb). Het midden in de compositie geplaatste hekje lijkt zijn bestaansrecht te hebben verloren, want zonder veel moeite zou men in beide richtingen over de naastgelegen vervallen muurtjes kunnen stappen, mocht men daaraan behoefte gevoelen. Naar de locatie kan men slechts gissen: het is in ieder geval geen Nederlands landschapje, gezien het geaccidenteerde, rotsachtige terrein. In de benedenmarge vinden we links de oplage-aanduiding "11/15" en de vermelding "druk d.d. etser", rechts de signatuur, alles in potlood.

Dick van Luijn: Rivierlandschap

Deze ets/aquatint van Dick van Luijn toont een Nederlands rivierlandschap, dat ik niet nader heb kunnen identificeren, ondanks het kerktorentje in de linker bovenhoek. Toch heb ik de indruk dat het op de werkelijkheid gebaseerd is. De prent kent een formaat van 19x33 cm (hxb) en is rechtsonder gesigneerd met potlood. Datering ontbreekt en is mij ook niet bekend.

Peter Cox: "Twee berken"

Deze ets is van de van geboorte Limburgse kunstenaar Peter Cox, die tijdens zijn creatieve leven vooral in Leiden e.o. actief was. In genoemde stad overleed hij in 1985. De prent toont een wat glooiend landschap met twee berken op de voorgrond. Het formaat van de prent is 24,8x15 cm (hxb); in de benedenmarge links de titel en rechts de signatuur. Datering ontbreekt.

Jan Battermann: Molen

Een kleine houtgravure van Battermann, voorstellende een molen. Ik ben geen molenkenner, dus geen idee wat voor type molen het is en waar hij zich bevindt. Er is ook een waterrad te zien, dus deze molen zal wel een rol spelen in de waterhuishouding. Daarbij wordt de windenergie gebruikt om het schoepenrad in beweging te brengen en daarmee het water uit een polder naar een hoger niveau te brengen en uiteindelijk uit de polder te verwijderen (ik weet er eigenlijk toch wel ìets van...). Het prentje heeft een formaat van 14x9,5 cm (hxb) en is rechtsonder met potlood gesigneerd. Mij is geen datering bekend.

Cor de Wolff: "Landschap"

Dit etsje van Cor de Wolff toont een merkwaardig landschap, of eigenlijk een dorpje, met op de voorgrond iets wat lijkt op een waterbassin, linksonder is in ieder geval enige waterspiegeling te zien. Verder kan ik er weinig over zeggen. Of De Woff hiermee een bestaande plek heeft willen weergeven of dat alles aan zijn rijke fantasie ontsproten is, laat ik maar in het midden. De prent meet 13,5x14,5 cm (hxb) en is linksonder in de druk gesigneerd. In de benedenmarge links vinden we de titel en de opgave-aanduiding "12 ex.", rechts de signatuur en de datering "1934".

Henk Blokhuis: Landschap met scheepje

Dit kleine prentje, een linoleumsnede in 4 kleuren van Henk Blokhuis, toont een scheepje in een waterlandschap, ergens in Nederland, naar ik aanneem. Blokhuis heeft vooral naam gemaakt met het ontwerpen en uitvoeren van een groot aantal exlibris, veelal in linodruk maar ook in diepdruktechniek. Hij slaagt er vaak in met eenvoudige middelen en beeldtaal sfeervolle resultaten te bereiken. Deze prent meet 9x13,5 cm (hxb) en is rechtsonder met potlood gesigneerd. Het jaar van ontstaan is 1988.

Jan Sleper: "Het Zonnelied"

Gedurende deze dagen van tropische hitte is deze prent van Jan Sleper wel toepasselijk, voornamelijk vanwege de titel. Het Zonnelied (Cantico del Frate Sole) is geschreven door Franciscus van Assisi, vermoedelijk in 1225, waarmee het als het eerste gedicht in de Italiaanse taal beschouwd kan worden. Het is een ode aan de schepping in allerlei facetten. Voor de volledige tekst in de originele versie (Umbrisch Italiaans) en in een Nederlandse vertaling zie de betreffende Wikipedia-pagina. Op deze litho van 21x15,5 cm (hxb) zien wij Franciscus staand in een Italiaans landschap, met het gezicht naar de zon gewend, temidden van een uitbundige flora en fauna. In de benedenmarge vinden we links de titel, rechts de signatuur en de datering "'47", alles in potlood, linksonder in de druk de initialen van de kunstenaar: J.B.S.

Dick van Luijn: Olijfboomgaard

Deze ets van Dick van Luijn is niet gedateerd, wel gesigneerd en voorzien van de vermelding "druk d/d etser", beide in potlood. Oplage-aanduiding ontbreekt. Afgebeeld is een olijfboomgaard, waarschijnlijk te situeren in het Middellandse Zee-gebied. In Jan Juffermans: Het Grafische werk van Dick van Luijn (Elite-Editions Amsterdam, 1985) heeft deze prent volgnummer 183 meegekregen. De afmetingen zijn 34x31,5 cm (hxb).

Riekele Prins: Landschap

Riekele Prins was als graficus autodidact. Hij heeft o.m. vele prenten vervaardigd, veelal (droge naald-)etsen, van Noordnederlandse landschappen. Dit is er waarschijnlijk één van, al heb ik natuurlijk geen zekerheid aangaande de exacte locatie. Deze ets is niet gedateerd, wel gesigneerd, rechtsonder met potlood. Het formaat is 23x34 cm (hxb). Mede als gevolg van een niet zeer gezonde levenswijze overleed Prins in 1954 op 49-jarige leeftijd.

Nico Bulder: Vier seizoenen

Het nieuwe jaar is alweer drie dagen op streek, maar het is nog niet te laat om alle bezoekers van grafiek-nl een voorspoedig en gezond 2022 te wensen. Bij deze dus! We doen dat met een houtgravure die Nico Bulder in 1935 maakte bij een nieuwjaarswens in opdracht van de Nederlandse Vereniging tot Afschaffing van Alcoholhoudende Dranken. Deze vereniging was/is beter bekend als de Blauwe Knoop, en ook wel als de Blauwe NV of nog korter de NV (de letters in de houtgravure). Tot de Tweede Wereldoorlog was dit een bloeiende vereniging, met in de hoogtijdagen rond de 20.000 leden. Na allerlei fusies leidt de organisatie thans een kwijnend bestaan (of misschien zelfs dat niet meer) onder de naam Algemene Nederlandse Drankbestrijders Organisatie (ANDO). De prent van Bulder verbeeldt min of meer het adagium: waar een wil is, is een weg. Het formaat van de houtgravure is 16,3x12,6 cm (hxb).

Dick van Luijn: Bergdorp (2)

Het bergdorp op deze (suiker)ets van Van Luijn lijkt verdacht veel op het dorp dat ik eerder plaatste, dus het is goed mogelijk dat het hetzelfde dorp is. Deze prent is nog groter dan de andere, nl. 44,5x35,5 cm (hxb). In het boek van Jan Juffermans, getiteld Het grafisch werk van Dick van Luijn (Utrecht/Amsterdam 1985), heeft deze prent het oeuvrenummer 125 meegekregen. Daarbij zal ook de datering vermeld zijn, maar die is mij, bij ontstentenis van het boek, niet bekend. In de benedenmarge, v.l.n.r. de oplage-aanduiding "4/25", de vermelding "druk etser" en de signatuur, allemaal in potlood.

Marius Bauer: Ochtendgloren

Deze litho van Marius Bauer toont een landschap bij zonsopkomst in impressionistische stijl; het is nevelig, dus er zijn maar weinig details te ontdekken, behalve een opvliegende kraanvogel(?)  en enkele ree-achtigen. Op de achtergrond de contouren van wat rotsformaties, op de toppen waarvan we burchten of de ruïnes daarvan kunnen bevroeden. De prent meet 17,5x28,3 cm (hxb). Rechtsonder in de druk zijn de initialen van de kunstenaar te lezen, vlak daaronder in de marge zijn signatuur in potlood. Datering is mij niet bekend.
Nagekomen info (april 2023): Deze litho is afkomstig uit de bruine portfolio met gouden letters in een rood vlak, getiteld Carel ende Elegast 10 lithographiën door M. Bauer. Uitgegeven in 1892 door E.J. van Wisselingh & Co, Amsterdam/Londen in een oplage van 50 stuks. Deze litho is nummer 6 van in totaal 10 stuks. De werkelijke titel van deze litho is : . . . den dach, diemen scone verbaren sach. Het formaat van de bruine map was 61x55 cm. 

Heino Brüll: "Landschappelijk"

We gaan dit jaar van start met een behoorlijk abstracte voorstelling, deze linosnede van Heino Brüll. De titel Landschappelijk stuurt onze kijk op deze prent in een zekere richting, maar er blijft genoeg ruimte voor eigen interpretatie. De lino heeft een formaat van 36,5x22 cm (hxb); in de benedenmarge vinden we links de oplage-aanduiding "10/15", vervolgens de titel, en rechts de signatuur en datering "'80", alles in potlood.

Dirk Nijland: "Landweg"

Dirk Nijland, in 1881 geboren in Dordrecht, was in zijn tijd een zeer gewaardeerd kunstenaar en hij was bevriend met beroemde kunstenaars, zoals de dichter Martinus Nijhoff en Charley Toorop, en ook met het echtpaar Kröller-Müller, dat werk van hem aankocht. De hier getoonde prent is een niet gedateerde hout- of linosnede van 15x25,5 cm (hxb). Het landschap van Zuid-Holland en Zeeland was één van zijn geliefde onderwerpen. Dit landschapje zal ook wel in deze regio geplaatst kunnen worden. Rechts in de benedenmarge bevindt zich de signatuur in potlood.

Dick van Luijn: Bergdorp

Van Van Luijn plaatste ik eerder al een aantal prenten, allemaal van bescheiden formaat. Deze is een stuk groter: 29x37,5 cm (hxb). Afgebeeld is een niet nader gespecificeerd dorp in een berglandschap. Ik weet niet of het een werkelijk bestaande plaats is, of dat dit tafereel geheel aan de fantasie van de kunstenaar is ontsproten. De kerktoren zou wellicht in een bepaalde richting kunnen wijzen. Hoe het ook zij, ik vind het wel een geloofwaardig panorama. In de benedenmarge zijn enkele aanduidingen in potlood te vinden: links het volgnummer in de oplage "6/25", de vermelding "druk etser" en geheel rechts de signatuur. De toegepaste techniek is suikerets; datering ontbreekt.

Jan Poortenaar: Sawa

Jan Poortenaar was een veelzijdig kunstenaar: behalve graficus was hij grafisch ontwerper, tekenaar, schilder en auteur. Zelfs muzikaal was hij onderlegd, want op een reis door Nederlands-Indië begeleidde hij zijn echtgenote, Geertruida van Vladeracken (zangeres/componist), op de piano. Genoemde reis voltrok zich in de jaren 1922-1924. Het ligt voor de hand dat de hier getoonde ets in die periode zijn oorsprong vindt. Het prentje meet 8,5x13,7 cm (hxb) en is rechtsonder gesigneerd in potlood.

Johanna Haverkamp-Machwirth: Meisjesportret

Dit meisjesportret tegen een landelijke achtergrond, een lithografie van Johanna Haverkamp-Machwirth, is op de steen (rechtsonder) gedateerd "19" (=1919). Johanna Machwirth trouwde in 1907 met schilder/graficus Gerhard (Gerrit) Christiaan Haverkamp. Wie het geportretteerde meisje is, heb ik niet kunnen achterhalen, maar ik sluit niet uit dat het een dochter van de kunstenares is. Deze prent heeft een formaat van 28,7x27,5 cm (hxb); in de benedenmarge de oplage-aanduiding "18/25" en de signatuur, beide in potlood.

 

Wim Zwiers: "Aan de Rotte"

Dit is een vroege ets van Zwiers, misschien wel uit zijn Rotterdamse academie-tijd in de jaren '40 van de vorige eeuw.. Afgebeeld zijn twee molens, waarvan op internet ook wel foto's te vinden zijn. De prent van Zwiers echter vertoont een molen-technische fout/vergissing. Voor zover ik kan nagaan draaien de wieken van (vrijwel) alle historische windmolens tegen de wijzers van de klok in; dat schijnt iets te maken te hebben met het gedrag van de wind op het noordelijk halfrond. Het komt nl vaker voor dat de wind ruimt (dwz draait van west naar noord), dan dat hij krimpt (dwz draait van west naar zuid). Een linksdraaiende molen blijft bij ruimende wind langer goed draaien. De molen links op de prent zou gezien de constructie van de wieken met de wijzers van de klok meedraaien. Zwiers heeft waarschijnlijk het hele tafereel in spiegelbeeld geëtst, maar bij de wieken heeft hij dat (abusievelijk) achterwege gelaten; het rasterwerk aan de wieken zit nl. aan de verkeerde kant, zo te zien ook bij de rechtse molen. De wieken van moderne windenergie-molens draaien om een of andere reden juist allemaal met de wijzers van de klok mee, wellicht omdat de stand ten opzichte van de windrichting automatisch wordt aangepast, waardoor de draairichting van de wieken er niet toe doet. Om praktische redenen draaien alle moderne windturbines op dezelfde manier, rechtsom dus (maar het had net zo goed linksom kunnen zijn). De prent van Zwiers meet 13,6x23,6 cm (hxb); in de benedenmarge bevinden zich titel (links) en signatuur (rechts), geheel links de vermelding "ets nr. 37", alles in potlood.

Hub Levigne: Petrus Matth. 17:27

Met deze prent dong Levigne mee naar de Prix de Rome afdeling Grafiek in het jaar 1933. De kansen op winst waren groter dan ooit, want er was maar één concurrent, te weten Kuno Brinks. Diens prent ging echter met de eer strijken, al zal het voor de jury een moeilijke beslissing zijn geweest, lijkt mij zo. Bijzonder aan deze prent zijn de grote gedeelten van de plaat die de kunstenaar onbewerkt heeft gelaten, hetgeen in dit geval een sterk ruimtelijk effect oplevert. Deze kopergravure heeft een formaat van 19,7x27,1 cm (hxb); signatuur en datering ontbreken.

Jenny Dalenoord: "De Sierra Nevada"

Het landschap dat is afgebeeld op deze grote linoleumsnede in twee kleuren van Jenny Dalenoord is  een impressie van de Spaanse Sierra Nevada. Hoewel er in de Verenigde Staten ook een Sierra Nevada te vinden is, op de grens van Californië en Nevada, en de kunstenares zowel Spanje als de VS heeft bezocht, geven de ploegende ossen op de voorgrond voor mij toch de doorslag om voor Spanje te kiezen...  De prent meet 42,2x52 cm (hxb), en is in de benedenmarge voorzien van titel, signatuur en datering "1952", alsmede een opdracht: "Voor Lydi en Wim Palm - 31 maart 1959", alles in potlood.