Frans de Jong: Gedekte tafel

Een vrolijk en uitbundig werk van Frans de Jong, een gezellig gedekte tafel. Hoe hij precies te werk is gegaan, valt moeilijk exact te reconstrueren, ik houd het gemakshalve maar op gemengde techniek. Deze marge-drukker van het eerste uur experimenteerde er wat dat betreft lustig op los, met vaak verrassende resultaten. Het formaat van deze ongedateerde en ongenummerde prent is 30x19,5 cm (hxb). Rechtsonder in de marge heeft de kunstenaar met potlood gesigneerd.

Cor de Wolff: "Door 't venster van [...]"

Een merkwaardige prent van Cor de Wolff. Het is moeilijk te bepalen welke techniek hier is toegepast. Het is hoogdruk, maar wat precies? Het zou zelfs een kartondruk kunnen zijn. Ook de locatie is moeilijk te duiden. De volledige titel luidt: "Door 't venster vanuit m'n werkkamer". Maar waar die werkkamer zich bevond, zou ik niet weten. De datering van de prent, te weten "1918", zou een aanwijzing kunnen vormen, maar ik beschik niet over voldoende biografische gegevens om te kunnen zeggen waar hij in die tijd woonde en werkte. Hij heeft zich nogal wat verplaatst in de loop der jaren. Hoe het ook zij, het prentje meet 19,3x14,4 cm (hxb). De afdruk lijkt niet heel goed gelukt, en het is goed mogelijk dat er maar één exemplaar van geweest is. In de benedenmarge bevindt zich, behalve de titel, datering en signatuur, de vermelding "aan Mary". Of zij op dat moment al zijn echtgenote was, is mij ook niet bekend, maar ze zou het in ieder geval worden... In de prent zelf bevindt zich linksonder het monogram van de kunstenaar.

Bob Lokhorst: "Flumet Savoie"

Flumet is een gemeente in de Franse Alpen in het departement Savoie, niet ver van de Italiaanse en Zwitserse grens, in een populair wintersportgebied dat ook in de zomer aantrekkelijk is voor toeristen. Deze kleine hoogdruk van Lokhorst geeft een indruk van het landschap, met besneeuwde bergtoppen in de verte. Behalve de titel en de signatuur is in de benedenmarge vermeld dat het een "gravure" betreft.  Omdat gravure in het Frans zowel -snede als -gravure kan betekenen, ga ik er maar van uit dat dit een hout- of linosnede is. Het formaat is bescheiden: 9,5x9,2 cm (hxb).

W.J. Rozendaal: Stilleven met dode vogel

Dit is een van de vele kleurendrukken die Rozendaal in de jaren '50 en '60 van de vorige eeuw vervaardigde. Deze stamt uit 1957 en werd afgedrukt in een oplage van 17 stuks, waarvan dit exemplaar nummer 1 is. De titel is wederom ontleend aan de oeuvrelijst die C.J. Asselbergs in 1959 samenstelde. Dat de vogel dood is moge blijken uit het feit dat hij zijn pootjes in de lucht steekt. Het druktechnische procédé van deze prent is lastig te achterhalen, want Rozendaal experimenteerde er vrolijk op los (wat dat betreft). Meer dan dat het (deels?) hoogdruk betreft durf ik er niet van te zeggen. Het formaat is wél te achterhalen: 35,5x47,5 cm (hxb).

René Glaser: Maasbrug Maastricht

De oude Maasbrug in Maastricht is talloze malen afgebeeld in de beeldende kunst, niet het minst door grafici. Op deze site figureren voorbeelden van o.a. Frans Ronda en Han Jelinger. Hier een stadsgezicht van de in Doetinchem geboren maar in Maastricht werkzame graficus René Glaser, die in die stad eind jaren '70 van de vorige eeuw de Stichting Grafische Werkplaats heeft opgericht. Deze prent werd uitgegeven als zg. donateursprent, ter ondersteuning van de Werkplaats. Het exacte jaar van ontstaan, dat waarschijnlijk rond 1980 zal liggen, is mij niet bekend, de oplage evenmin. Ook de bij deze prent toegepaste techniek in niet makkelijk te determineren. Het lijkt een combinatie van hoogdruk met zeefdruk of lithografie. De maten kan ik wèl geven: 24x18 cm (hxb).

Theo Beerendonk: Vrouw in fauteuil

Het is niet geheel duidelijk welke techniek bij deze prent is toegepast; er is in ieder geval sprake van diepdruk, in de vorm van een ets, maar er lijkt ook hoogdruk (linosnede) aan te pas gekomen te zijn, met name in de arcering van de achtergrond en de bekleding van het zitmeubel. Hoe het ook zij, het is en blijft een typische Beerendonk, met de wat abstraherende uitbeelding van de vrouwelijke figuur. De maten (van de prent) zijn 23,5x18 cm (hxb); rechtsonder gesigneerd in potlood, datering en oplage-aanduiding ontbreken.

W.J. Rozendaal: "Péripherie"

Een relatief late prent van Rozendaal, in een lastig te duiden techniek. Het lijkt in ieder geval wel hoogdruk te zijn in minimaal 4 kleuren. We zien een paard in een landschap met bomen en bebouwing aan de horizon. De titel kan letterlijk opgevat worden als 'gebied aan de rand van de stad', maar zou ook kunnen verwijzen naar de ondergeschikte rol die het platteland en de natuur in de moderne maatschappij spelen ten opzichte van industrie en vooruitgang. Of zo. De prent meet 26x37,5 cm (hxb), is gedateerd "'63" en genummerd "5/16". 

W.J. Rozendaal: Zelfportret

Dit zelfportret maakte Rozendaal in 1950. Het is nummer 11 in de oeuvrelijst, sectie kleurendrukken en zwartwitdrukken, opgesteld door C.J. Asselbergs. Deze vermeldt erbij dat de oplage 20 stuks bedroeg. Het hier getoonde exemplaar hoort niet tot die 20, getuige de vermelding "hors série" in de benedenmarge. Eveneens in de benedenmarge is de prent voorzien van een persoonlijke opdracht van de kunstenaar, gericht aan collega graficus Dirk Harting (1884-1970). Deze vierde op 8 maart 1959 zijn 75e verjaardag. Rozendaal was uitgenodigd, maar was kennelijk verhinderd en stuurde zijn zelfportret als plaatsvervanger.  De waarschuwing aan het adres van Paul Huf is een vooruitwijzing naar het portret dat Rozendaal later in 1959 van de acteur Paul Huf, vader van de bekende fotograaf, zou maken (Asselbergs K74). Bij het Haags Gemeentearchief berust een exemplaar van Huf's portret. Het zelfportret (26x19 cm, hxb) is ook gebruikt, zij het iets bijgesneden, voor het omslag van W.J. Rozendaal [1899-1971], van de hand van Herbert van Rheeden [e.a.] (Zutphen 1998), dat een overzicht biedt van leven en werk van de kunstenaar.

Hendrik Werkman: Exlibris Halbo Kool

Hendrik Nicolaas Werkman is vooral zeer beroemd geworden vanwege zijn experimentele kunstzinnige drukwerk; de vruchten daarvan werden door hem druksels genoemd. Dit exlibris (9,8x9,8 cm) dat van rond 1929 dateert, is daarvan een voorbeeld. De titularis op het blad is de Groningse dichter/vertaler/journalist Halbo Kool (1907-1968). De tekst op het blad is geheel opgebouwd uit typografische elementen, die normaliter gebruikt werden voor het opbouwen van kaders, lijnwerk e.d. op bv affiches of reclamedrukwerk. Voor de rode rechthoeken werd waarschijnlijk de achterkant van houten biljetletters gebruikt. Werkman was een meester in het spelen met deze vormen. Misschien zullen sommigen dit soort typografisch drukwerk niet tot de grafische kunst rekenen, maar vanwege de expressieve en creatieve toepassing van deze techniek wil ik hier zeker een uitzondering maken. Overigens heeft Werkman op bescheiden schaal ook "echte" grafiek vervaardigd, in de vorm van litho's, houtsneden en etsen. Dit jaar is het 70 jaar geleden dat Werkman door de Duitsers werd gefusilleerd.

W.J. Rozendaal: Drie figuren aan het water

Een kleurige prent van Rozendaal. De gebruikte techniek is waarschijnlijk een eigen vinding; behalve dat het hoogdruk in vier kleuren betreft, durf ik er niet veel over te beweren. De titel komt weer uit de oeuvrecatalogus, in 1959 opgesteld door C.J. Asselbergs. De prent ontstond in 1953 in een oplage van 16, in 1954 volgde een reprise in een oplage van 210, waarvan de hier getoonde er één is. De maten zijn 32x44 cm (hxb).

Aimée Crince le Roy: "Bootjes voor Cythera I"

Cythera, ook wel Kythira, in het Grieks Κύθηρα, is een van de Ionische eilanden, vanouds gelegen op een kruispunt van zeeroutes, waardoor allerlei invloeden in architectuur, tradities en gebruiken te herkennen zijn. Met name Grieken, Venetianen en Ottomanen hebben hun sporen op het eiland nagelaten. Onder de prent  staat vermeld "ets hoogdruk" (buiten beeld) en "proefdruk". Dat betekent dat het uiteindelijke resultaat, de etsafdruk, het positief is van deze proefdruk. De pc bewijst goede diensten bij het verwisselen van zwart en wit, met als resultaat de onderste afbeelding, die een idee geeft van de etsafdruk. De prent is niet gedateerd en meet 14,5x23,5 cm (hxb).

W.J. Rozendaal: Afrikaans kinderverhaal

Dit is een afdruk in hoogdruk van een etsplaat, misschien bij wijze van proefdruk. Een eerdere eigenaar van deze prent heeft erbij vermeld "uniek exemplaar", dat moeten we dan maar geloven. Van Rozendaal is uit hetzelfde jaar (1947) een exlibris bekend in een diepdruk- en een hoogdrukversie (of een negatiefcliché?). Van dit Afrikaans kinderverhaal heb ik alleen de hoogdruk-variant; met behulp van een beeldbewerkingsprogramma heb ik een negatief gemaakt van deze afdruk, om een idee te krijgen hoe de etsdruk er ongeveer uit moet zien. Ik laat hier beide varianten zien, evenals van het exlibris (waarvan ik wèl twee afdrukken heb). De grote prent meet 22,5x30 cm (hxb), het exlibris 12x10 cm (hxb).

digitaal negatief

W.J. Rozendaal: "Fragmenten"

Twee vrouwenportretten in een techniek die ik niet geheel kan thuisbrengen. Zo te zien is het hoogdruk, waarschijnlijk in drie drukgangen. Rozendaal hield er zo zijn particuliere druktechnieken op na. Deze prent meet 22,5x44,5 cm (hxb), is genummerd "11/12" en gedateerd "1964". In de marge staat de titel "fragmenten" in het handschrift van de kunstenaar (zie detail).