Charles Eyck: Kop

Deze litho van Eyck toont het portret van een mij onbekemde man. Je bent geneigd er een heilige of zelfs Jezus Christus in te zien, maar het ontbreken van een aureool maakt dat onwaarschijnlijk, temeer daar deze kunstenaar zeer scheutig was met het toebedelen van stralenkransen e.d. Hij liet als het ware geen gelegenheid onbenut om er een te plaatsen... Wie het dan wel is, blijft dus in het duister. Het lijkt mij overigens geen naar het leven getekend portret. Het formaat van de prent is 24,5x19,5 cm (hxb); linksonder bevinden zich signatuur en datering "'33", beide in potlood.

Jan Sleper: "Het Zonnelied"

Gedurende deze dagen van tropische hitte is deze prent van Jan Sleper wel toepasselijk, voornamelijk vanwege de titel. Het Zonnelied (Cantico del Frate Sole) is geschreven door Franciscus van Assisi, vermoedelijk in 1225, waarmee het als het eerste gedicht in de Italiaanse taal beschouwd kan worden. Het is een ode aan de schepping in allerlei facetten. Voor de volledige tekst in de originele versie (Umbrisch Italiaans) en in een Nederlandse vertaling zie de betreffende Wikipedia-pagina. Op deze litho van 21x15,5 cm (hxb) zien wij Franciscus staand in een Italiaans landschap, met het gezicht naar de zon gewend, temidden van een uitbundige flora en fauna. In de benedenmarge vinden we links de titel, rechts de signatuur en de datering "'47", alles in potlood, linksonder in de druk de initialen van de kunstenaar: J.B.S.

Germ de Jong: "Maastricht"

Germ de Jong was Fries van geboorte, maar was als kunstenaar veelal buiten Friesland actief, ook in het buitenland. Zijn opleiding genoot hij o.a. aan de Akademie voor Beeldende Kunst te Rotterdam en de Rijksacademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam. De hier getoonde litho maakte mogelijk onderdeel uit van een kalender, maar zekerheid daarover heb ik niet. De afbeelding toont vermoedelijk de Pater Vink-toren (links) en de Helpoort, al lijkt de weergave niet heel nauwkeurig. Germ de Jong was de vader van o.a. Frans de Jong, ook vertegenwoordigd op deze site... De prent meet 21x28,5 cm (hxb) en is rechtsonder in de druk gesigneerd. Datering ontbreekt.

Daniël den Dikkenboer: Violist

Daniël den Dikkenboer kreeg zijn opleiding aan de kunstacademie in zijn geboorteplaats Rotterdam. Als kunstenaar/graficus, vergaarde hij vooral roem met zijn lithografieën. Dit is er één van. Met enige moeite herkennen we van links naar rechts het hoofd van de muzikant, de strijkstok en de viool. De afmetingen van de prent zijn 30,5x44 cm (hxb); in de benedenmarge rechts vinden we de signatuur en de datering "'52", beide in potlood.

Marius Bauer: Ochtendgloren

Deze litho van Marius Bauer toont een landschap bij zonsopkomst in impressionistische stijl; het is nevelig, dus er zijn maar weinig details te ontdekken, behalve een opvliegende kraanvogel(?)  en enkele ree-achtigen. Op de achtergrond de contouren van wat rotsformaties, op de toppen waarvan we burchten of de ruïnes daarvan kunnen bevroeden. De prent meet 17,5x28,3 cm (hxb). Rechtsonder in de druk zijn de initialen van de kunstenaar te lezen, vlak daaronder in de marge zijn signatuur in potlood. Datering is mij niet bekend.
Nagekomen info (april 2023): Deze litho is afkomstig uit de bruine portfolio met gouden letters in een rood vlak, getiteld Carel ende Elegast 10 lithographiën door M. Bauer. Uitgegeven in 1892 door E.J. van Wisselingh & Co, Amsterdam/Londen in een oplage van 50 stuks. Deze litho is nummer 6 van in totaal 10 stuks. De werkelijke titel van deze litho is : . . . den dach, diemen scone verbaren sach. Het formaat van de bruine map was 61x55 cm. 

Toon Wegner: Zonnebloem

Om de zomer uit te luiden en het najaar te verwelkomen deze zonnebloem van Toon Wegner uit het jaar 1962. De prent is vrijwel zeker een lithografie; daarbij heb ik het idee dat Wegner de zonnebloem met behulp van een echte zonnebloem op de steen heeft overgebracht, maar ik kan het mis hebben. Hoe het ook zij, de afmetingen van de druk staan vast: 23x30 cm (hxb). In de benedenmarge vinden we linksonder de vermelding "eigen druk", en rechtsonder signatuur en datering, alles in inkt. De prent is ook in de steen gesigneerd, in de rechterbenedenhoek.

Kees Andrea: "Paard en stier"

Kees Andrea was een veelzijdig kunstenaar: hij manifesteerde zich als tekenaar, schilder, aquarellist, graficus, wandschilder, textielkunstenaar, en deze opsomming is niet eens uitputtend. Daarnaast was hij docent aan de Vrije Academie in Den Haag. Het grootste deel van zijn leven was hij gevestigd in Den Haag, maar hij woonde en werkte ook enige tijd in Hongarije (1938) en Spanje (jaren '50). Met zijn verblijf in dat laatste land zal de hier getoonde litho verband houden: de stier die het paard op de horens neemt zou dan een verwijzing zijn naar de Spaanse traditie van het stierengevecht, al doet het beeld, en dan met name het paard, ook denken aan Picasso's Guernica. De prent meet 23x27 cm (hxb); in de benedenmarge vinden we de titel, de vermelding "litho" en de signatuur, allemaal in potlood. Oplage-aanduiding en datering ontbreken.

Wim Zwiers: "Villeneuve l'Archevêque"

Een vroege litho van Zwiers met een wat treurig dorpsgezicht. We zien een straatje in Villeneuve l'Archevêque, dat te vinden is in het Franse departement Yonne in de regio Bourgogne-Franche-Comté. Een kleine verkenning via Google Streetview leert dat het dorp 70 jaar later nog wel wat van zijn troosteloosheid heeft weten te behouden. De prent van Zwiers meet 23x18 cm (hxb); in de benedenmarge van links naar rechts de oplage-aanduiding "2/14", titel, signatuur en datering "'51".

Charles Eyck: Antilliaanse (2)

Jaren geleden plaatste ik een zogenoemde schaafprent, getiteld Antilliaanse, met vrijwel dezelfde voorstelling als op het bovenste deel van de hier gepresenteerde litho te zien is. Het is natuurlijk niet toevallig dat beide prenten in hetzelfde jaar ontstaan zijn, nl. in 1953. De schaafprent was wat kleiner van formaat dan de litho, die 30x20 cm meet (hxb). Dat komt mede door het toegevoegde onderste gedeelte met de pilasterachtige elementen, maar ook het bovenste deel is een slag groter. In de benedenmarge vinden we, behalve signatuur en datering "53", een aanduiding van de oplage: links "10 ex" en rechts "No 2", alles met inkt geschreven. De prent is ook op de steen gesigneerd en gedateerd (iets onder het midden rechts).

Maaike Feih: Drie kinderen achter prikkeldraad

Deze kleurenlitho van Maaike Feih-Lub dateert van 1993/94, getuige de datering in de benedenmarge. De tragiek van kinderen op de vlucht voor geweld en vervolging was ook toen actueel en het lijkt in de loop der jaren alleen maar erger te zijn geworden. Laten we hopen dat er ook eens een verandering ten goede zal komen... Behalve grafiek heeft Feih ook beeldhouwwerken gemaakt. De hier getoonde prent meet 51x43 cm (hxb); behalve de datering en de signatuur is in de benedenmarge de vermelding "proef I e.d." te vinden, waarbij "e.d." staat voor eigen druk.

Johanna Haverkamp-Machwirth: Meisjesportret

Dit meisjesportret tegen een landelijke achtergrond, een lithografie van Johanna Haverkamp-Machwirth, is op de steen (rechtsonder) gedateerd "19" (=1919). Johanna Machwirth trouwde in 1907 met schilder/graficus Gerhard (Gerrit) Christiaan Haverkamp. Wie het geportretteerde meisje is, heb ik niet kunnen achterhalen, maar ik sluit niet uit dat het een dochter van de kunstenares is. Deze prent heeft een formaat van 28,7x27,5 cm (hxb); in de benedenmarge de oplage-aanduiding "18/25" en de signatuur, beide in potlood.

 

Charles Eyck: Paasgroet

Deze verrijzende Christus lithografeerde Eyck in 1933 in opdracht van B.W.M. Ottevanger uit Bilthoven. Deze gebruikte de prent als paasgroet voor familie en kennissen, een verschijnsel dat in de jaren '30 van de vorige eeuw nog kon worden waargenomen. Het formaat van de litho is 14x8,5 cm (hxb); linksonder in de druk bevindt zich de signatuur.

Wim Zwiers: Staand naakt

Deze litho van Zwiers is niet gedateerd, maar kan met redelijke waarschijnlijkheid in de jaren '50 van de vorige eeuw geplaatst worden. Het is een fraaie academische naaktstudie met een formaat van 30,5x11 cm (hxb). Links onderaan vinden we de oplage-aanduiding "1/3" en de vermelding "eigen druk"; midden onder de signatuur, alles in potlood.

Charles Eyck: Heiligenprentje 6

Een zesde exemplaar uit de map gelithografeerde devotieprentjes toont een aantal objecten uit het lijdensverhaal van Christus, dat hiermee dus symbolisch wordt voorgesteld. Deze voorwerpen vallen onder de noemer 'passiewerktuigen' of, in het Latijn, 'arma Christi' (de wapenen van Christus). Eyck heeft het aantal items nog beperkt gehouden, want op andere voorstellingen komen ook nog voor de geldbuidel van Judas, het zwaard van Petrus, de haan die driemaal kraaide, het wasbekken van Pilatus, drie dobbelstenen, om er een aantal te noemen. Het prentje van Eyck behoeft voor de moderne beschouwer wellicht nog enige toelichting, met name wat betreft de staf met het gespikkelde bolletje: deze stelt de stok met spons voor waarmee Jezus' dorst gelest werd. Het prentje, dat zo'n 9x6 cm meet (hxb), is rechtsonder met potlood gesigneerd.

Marinus Adamse: "Veere"

Op deze litho uit 1918 zien we het hoofd van een vrouw en profil naar rechts. Omdat linksboven in de prent de plaatsnaam Veere te lezen is, ga ik ervan uit dat de hoofdbedekking en wat er verder van de kleding te zien valt, tot de typische klederdracht van Veere (Walcheren) behoort. Volgens informatie van de Heemkundige Kring Walcheren waren er in 2015 op Walcheren nog 46 vrouwen die met enige regelmaat traditionele klederdracht droegen (tegenover 216 in 2003 en 993 in 1987). De prent meet 30x24,5 cm (hxb); rechtsboven in de druk bevindt zich de signatuur van de kunstenaar en de datering 1918.

Charles Eyck: Heiligenprentje 5

Op dit vijfde lithoprentje uit de map van 14 uit 1932 staat sint Franciscus afgebeeld. Men zou licht kunnen denken dat we hier met Jezus Christus te maken hebben, vanwege de doorboorde handen en de steekwonde in de borst, maar de bruine pij en het kapsel wijzen overduidelijk op de heilige uit Assisi. De kruiswonden of stigmata, kunnen zich, althans volgens het katholieke geloof, manifesteren bij zeer intens gelovigen. Franciscus was volgens de overlevering de eerste die de stigmata ontving. Overigens is de borstwond doorgaans aan de rechterkant te vinden; het is goed mogelijk dat het feit dat de afdruk van de steen een spiegelbeeldig resultaat opleverde de kunstenaar parten heeft gespeeld. Het prentje, dat 9x6 cm meet (hxb), is met de hand gekleurd en rechtsonder gesigneerd met potlood.

Jean-Paul Franssens: Liggend naakt

Jean-Paul Franssens was een dubbeltalent: hij verdiende zijn sporen als schrijver en als beeldend kunstenaar. Hij bewoog zich voornamelijk in de Amsterdamse kunstwereld, waar hij te boek stond als bon vivant. Daarvan getuigt ook deze litho, die hij maakte in 1993 in een oplage van 40 stuks, waarvan het getoonde exemplaar nummer 11 is. De maten van deze prent zijn 25x28 cm (hxb).

Heino Brüll: "René"

Een expressieve "dubbele" litho, met René (of Renée?) naakt en gekleed. Als ik goed ben ingelicht is deze "litho" niet zoals gebruikelijk met een steen, maar met metaal vervaardigd;  De term litho is hier dan ook eigenlijk niet van toepassing, want litho betekent 'steen', maar omdat het procedé voor het overige min of meer gelijk is, houd ik het maar op litho. Het formaat is 49x57,5 cm (hxb); in de benedenmarge van links naar rechts de aanduidingen "4/5", "proefdruk", "litho", "René", "e/d" (=eigen druk), de signatuur en de datering "'83", allemaal in potlood.

Charles Eyck: Heiligenprentje 4

Een 4e blad uit Eyck's prentjesmap uit 1932, dit keer een afbeelding van Jezus als de Goede Herder. In het evangelie van Johannes 10:11 lezen wij:"Ik ben de goede Herder; de goede herder stelt zijn leven voor de schapen." Kom daar tegenwoordig nog maar eens om... Ook dit exemplaar is een handgekleurde litho met de maten 9x6 cm (hxb). Rechtsonder de handtekening van de kunstenaar in potlood.

Cuno van den Steene: Bevrijdingsprent

Deze herdenkingsprent lithografeerde Cuno van den Steene niet lang na de Duitse capitulatie. We zien Maria en haar zoon, die een vredesduif in zijn handen houdt. Daaromheen een scala aan taferelen die een indruk geven van het doorstane oorlogsleed. Linksboven in het centrale vak staat een banderol met tekst: "O.L. VROUW KONINGIN VAN DEN VREDE 1940 MEI 1945". De prent is rechtsonder met potlood gesigneerd. Datering ontbreekt, maar ik houd het voorzichtig op 1946.