Dutch graphic art of the 20th century
Niederländische grafische Kunst des 20. Jahrhunderts
Art graphique néerlandais du 20ème siècle
Arte gráfico holandés del siglo 20

Posts tonen met het label houtgravure. Alle posts tonen
Posts tonen met het label houtgravure. Alle posts tonen

30 december 2023

Cor de Wolff: "De wereld wenst vrede"

Voor het jaar 1954, inmiddels dus 70 jaar geleden, maakte Cor de Wolff, mede namens zijn echtgenote Mary, deze houtgravure, als nieuwjaarswens voor familie en vrienden. De volledige tekst luidt: "De wereld wenst vrede zonder gedraai". Bij die hartekreet kan grafiek.nl zich in het zicht van 2024 van harte aansluiten!

14 december 2023

Gerard Bergman: "Verzamelaar"

Deze kleine houtgravure (10x7 cm, hxb) van Gerard Bergman toont een grafiek- of exlibrisverzamelaar en profil, die geheel opgaat in de beschouwing van een prentje. De gravure is in de rechter benedenmarge met potlood gesigneerd en gedateerd "'60". Oplagecijfers zijn mij niet bekend.

01 juni 2023

Lou Strik: Ik houd van vrede

Deze houtgravure van Lou Strik, die dateert van 1970, zit vol oorlogs- en vredessymboliek. Vrijwel centraal staat het ban-de-bomteken, naar het ontwerp van de Brit Gerald Holtom uit 1958. Het teken is een samenvoeging van de letters N en D uit het semafooralfabet, vroeger vooral gebruikt als communicatiemiddel (met vlaggetjes) in de scheepvaart; de N en de D staan voor Nuclear Disarmament   (nucleaire ontwapening). Opvallend is ook de voetbal linksonder. Is dit een verwijzing naar de kreet "Voetbal is oorlog"? Dan was Strik daarmee Rinus Michels vóór... De prent meet 17x10,8 cm (hxb) en is rechtsonder met potlood gesigneerd.

05 mei 2023

W.J. Rozendaal: Harlekijn met mandoline

Deze houtgravure van Rozendaal is gebruikt voor een huwelijksaankondiging. In de oeuvre-catalogus grafiek, samengesteld door C.J. Asselbergs, draagt deze prent de titel Arlequin met guitaar. Ik heb er maar een mandoline van gemaakt, want daar lijkt het instrument meer op. We zien een muzikant die kennelijk zojuist een aubade aan zijn geliefde heeft gebracht, waarvoor hij beloond wordt met een bloemengroet. De prent, met een formaat van 13,1x8,2 cm (hxb) is links midden in de druk gedateerd "1932" en in de benedenmarge rechts voluit gesigneerd met potlood.

22 februari 2023

Jan Battermann: Molen

Een kleine houtgravure van Battermann, voorstellende een molen. Ik ben geen molenkenner, dus geen idee wat voor type molen het is en waar hij zich bevindt. Er is ook een waterrad te zien, dus deze molen zal wel een rol spelen in de waterhuishouding. Daarbij wordt de windenergie gebruikt om het schoepenrad in beweging te brengen en daarmee het water uit een polder naar een hoger niveau te brengen en uiteindelijk uit de polder te verwijderen (ik weet er eigenlijk toch wel ìets van...). Het prentje heeft een formaat van 14x9,5 cm (hxb) en is rechtsonder met potlood gesigneerd. Mij is geen datering bekend.

31 december 2022

Jaap Kuijper: Nieuwjaarswens 1946

In 1945 vervaardigde en verstuurde Jaap Kuijper deze nieuwjaarswens in houtgravure (14x9 cm , hxb) naar zijn relaties. De Tweede Wereldoorlog was nog maar net afgelopen en het verlangen naar vrede en verdraagzaamheid was alom aanwezig. Dat gevoel is ook in het huidige tijdsgewricht voor velen herkenbaar... De tekst van Kuijper spreekt voor zichzelf. Ik wens alle bezoekers van grafiek-nl een goed nieuwjaar toe.

30 november 2022

Lou Strik: De toeschouwers (2)

Waar deze toeschouwers naar kijken is niet duidelijk. Misschien vergapen ze zich aan hun onnavolgbare soortgenoten... Ook deze hougravure van Strik vertoont diens typerende fantasierijke stijl. De prent meet 24x14,7 cm (hxb) en is rechtsonder met potlood gesigneerd. De datering ligt in de buurt van 1965.

31 oktober 2022

Nico Bulder: Littera eget scheda

75 Jaar geleden, eind 1947, zond Lutkie & Smit Papiergroothandel n.v. te Amsterdam een nieuwjaarsgroet naar zijn relaties met de leuze 'De letter behoeft papier', die in die tijd nog volop van kracht was. Tegenwoordig heeft het beeldscherm de rol van het papier voor een belangrijk deel overgenomen. Er zijn zelfs bedrijven en instellingen die geheel papierloos door het leven trachten te gaan (behalve op de toiletten...) en de meeste boeken verschijnen tegenwoordig ook in een digitale versie. Alleen voor originele grafiek is het papier vooralsnog onontbeerlijk.  Voor deze nieuwjaarsgroet verzorgde Nico Bulder de afbeelding, een houtgravure van 17,5x10 cm (hxb).

21 september 2022

Jan Battermann: Visvangst

Deze kleine houtgravure van 10x16 cm (hxb) toont een scheepje met zeven opvarenden, van wie er een doende is een vis binnen te halen (of uit te zetten?). De prent zou een illustratie kunnen zijn bij een verhaal, maar ik zou niet weten welk. De klederdracht van de bemanning doet nogal exotisch aan en ook het bootje is niet van hier, om het maar zo te zeggen. Rechts in de benedenmarge vinden we de signatuur en datering "'65", beide in potlood.

10 januari 2022

Thijs Mauve: "De Jaargetijden"

Deze kleine houtgravure maakte Mauve voor een Koppermaandag-uitgave van drukkerij Trio in Den Haag, en wel voor Koppermaandag van 1940, die in dat jaar op 8 januari viel. Koppermaandag, ook wel Koppertjesmaandag, valt op de eerste maandag na Driekoningen, dit jaar dus op 10 januari, en was van oudsher de jaarlijkse feestdag van de gilden. Tegenwoordig is die traditie alleen nog in het drukkersvak cq de grafische industrie enigszins in zwang, waaraan we o.m. het fenomeen Koppermaandagprent te danken hebben. Het prentje (14x4 cm, hxb) van Mauve fungeert als illustratie bij het gedicht De Jaargetijden van Aart van de Leeuw uit zijn bundel Opvluchten uit 1922.



03 januari 2022

Nico Bulder: Vier seizoenen

Het nieuwe jaar is alweer drie dagen op streek, maar het is nog niet te laat om alle bezoekers van grafiek-nl een voorspoedig en gezond 2022 te wensen. Bij deze dus! We doen dat met een houtgravure die Nico Bulder in 1935 maakte bij een nieuwjaarswens in opdracht van de Nederlandse Vereniging tot Afschaffing van Alcoholhoudende Dranken. Deze vereniging was/is beter bekend als de Blauwe Knoop, en ook wel als de Blauwe NV of nog korter de NV (de letters in de houtgravure). Tot de Tweede Wereldoorlog was dit een bloeiende vereniging, met in de hoogtijdagen rond de 20.000 leden. Na allerlei fusies leidt de organisatie thans een kwijnend bestaan (of misschien zelfs dat niet meer) onder de naam Algemene Nederlandse Drankbestrijders Organisatie (ANDO). De prent van Bulder verbeeldt min of meer het adagium: waar een wil is, is een weg. Het formaat van de houtgravure is 16,3x12,6 cm (hxb).

29 juni 2021

Nico Bulder: "De tuinman en de dood"

In 1926 vond de eerste publicatie plaats van het gedicht De tuinman en de dood van P.N. van Eyck, die hiermee een overigens al bestaande legende berijmde. Drukkerij Trio gaf dit gedicht vele jaren later uit als rijmprent, voorzien van een houtgravure in twee kleuren van de hand van Nico Bulder. Het exacte jaar van de Trio-uitgave is mij niet bekend. Van Eyck heeft met dit gedicht onsterfelijkheid verworven in de Nederlandse poëzie, al was de inhoud, als gezegd, niet aan zijn eigen brein ontsproten. De meest gangbare en waarschijnlijke theorie is dat hij de stof voor dit gedicht ontleend heeft aan de roman Le grand écart van Jean Cocteau, die in 1923 verschenen was. De houtgravure van Bulder meet 12,8x14,6 cm (hxb) en is linksonder in het lichtgroene houtblok gesigneerd.



24 december 2019

Nico Bulder: Aanbidding der herders

Een kersttafereel in traditionele stijl was aan deze Groningse graficus wel toevertrouwd. Nico Bulder was van huis uit scheepsbouwkundig tekenaar, maar werd vooral bekend als graficus/illustrator. Hij volgde de teken- en schilderopleiding aan de Academie Minerva in Groningen; daar gaf hij later ook les, o.a. in etsen en lithograferen. Hij ontwierp vele exlibrissen en gelegenheidsgrafiek. De hier getoonde houtgravure meet 13,8x9,4 cm (hxb) en is rechtsonder met potlood gesigneerd en heel precies gedateerd "15/12-34". 

24 november 2019

W.J. Rozendaal: Het genie

Deze kleine houtgravure van 7x6,3 cm (hxb) maakte Rozendaal in 1931. De gravure werd ook gebruikt voor een exlibris op naam van de Utrechtse grafiekverzamelaar G.M. van Wees. Deze Van Wees was in 1945 één van de drie oprichters (samen met Charles Nypels en Chris Leeflang) van de befaamde Stichting De Roos, die vele bibliofiele uitgaven verzorgde, waaraan ook Rozendaal belangrijke bijdragen leverde. Voor het exlibris werd de oorspronkelijke gravure enigszins aangepast: de zwarte achtergrond werd deels weggesneden, waardoor de datering en signatuur in de linker benedenhoek het veld moesten ruimen; daarvoor in de plaats kwam er een signatuur in de rechter bovenhoek. De naam van Van Wees werd er met  loodzetsel onder gedrukt. Beide hier getoonde prentjes zijn in de marge rechtsonder gesigneerd met potlood.


27 oktober 2019

Jan Battermann: "Liefdespaar III"

Deze ongedateerde houtgravure van Jan Battermann is zijn derde met de titel "Liefdespaar". De nummers I en II stammen uit het jaar 1959, van nummer III heb ik het jaar van ontstaan niet kunnen achterhalen, maar deze zal vermoedelijk niet veel later dan de eerste 2 tot stand zijn gekomen. De prent heeft, net als de andere twee, een formaat van 20x15 cm (hxb). In de benedenmarge vinden we de titel, de vermelding "houtgravure" en de signatuur, alles in potlood.

09 oktober 2019

Ru van Rossem: "Giornata del francobollo 1961"

In december 1961 organiseerde de filatelievereniging in het Italiaanse Vicenza de Giornata del francobollo, oftewel de Dag van de postzegel. Van Rossem maakte hiervoor deze promotiekaart. Het is een tweekleurige houtgravure of houtsnede (het Italiaanse xilografia kan beide betekenen). Ik houd het op een houtgravure. Tussen diverse bouwwerken zien we een postduif met een postzegel van 20 lire in de snavel. Het formaat is 10x14,8 cm (hxb), rechtsonder bevindt zich de signatuur in potlood.


25 september 2019

W.J. Rozendaal: Gregor, im Bett

In 1948 verzorgde stichting De Roos te Utrecht een bibliofiele uitgave van Die Verwandlung, de beroemde novelle uit 1915 van Franz Kafka. Rozendaal leverde hiervoor 9 illustraties, volgens Asselbergs alle houtgravures (maar het zouden ook houtsneden kunnen zijn), die overigens door Rozendaal's echtgenote Petra van Leeuwen waren gestoken. Tussen de spijlen aan het voeteneind ontwaren wij de signatuur van Rozendaal en de afkorting P.sc., wat staat voor Petra sculpsit (= Petra heeft het gestoken/gesneden). Centraal op dit prentje zien wij Gregor Samsa, de hoofd-"persoon" van het verhaal, bij het ontwaken tot de ontdekking komen dat hij veranderd is in een buitenformaat geleedpotige. Kafka verwoordt het in de eerste zin van het verhaal aldus: "Als Gregor Samsa eines Morgens aus unruhigen Träumen erwachte, fand er sich in seinem Bett zu einem ungeheueren Ungeziefer verwandelt." Van de illustraties bestaan een aantal afzonderlijke drukken, waarschijnlijk proefdrukken, waarvan dit er één is. Het formaat is 7,9x9,6 cm (hxb); signatuur rechtsonder in potlood.

04 augustus 2019

Ru van Rossem: "Het woord maakt u vrij"

Een man die een gekooide vogel bevrijdt, daarmee geeft Van Rossem uiting aan de titel van de prent. Het is een houtgravure van 10,3x14,8 cm (hxb). Ook in dit geval springt de trefzekere lijnvoering in het oog, en ook de expressieve kracht van de voorstelling. In de benedenmarge vinden we van links naar rechts de titel, de signatuur en de datering "55", alles in potlood.

26 juli 2019

W.J. Rozendaal: "Ineke's boek!!"

Naast vrij grafisch werk heeft Rozendaal ook vele exlibris en gelegenheidsprentjes vervaardigd. Het hier getoonde is een van zijn exibrisontwerpen. We zien een aap en een haas die de degens kruisen over een boek. Wat de techniek betreft is hier sprake van een rode, een groene en een bruine clichédruk en als laatste drukgang een houtgravure in zwart. Van de houtgravure bestaan ook een aantal aparte afdrukken (onderste afbeelding). Deze is in het blok gesigneerd WJR met de toevoeging P.sc., hetgeen staat voor 'Petra sculpsit' en dat betekent: 'Petra heeft het gesneden'. Deze Petra is Petra van Leeuwen, met wie Rozendaal vanaf 1943 getrouwd was. Ineke, de eigenaresse van het exlibris, is Wilhelmina Maria (Ineke) Asselbergs, dochter van Carolus Johannes (Karel) Asselbergs, die met Rozendaal bevriend was. Beide prentjes zijn gesigneerd en gedateerd "45" in potlood. De houtgravure meet 6,4x9,5 cm (hxb), het exlibris is iets groter: 8,1x10,4 cm (hxb).


29 mei 2019

W.J. Rozendaal: "Pour attraper au moins [...]"

Ook deze houtgravure maakte deel uit van de VAEVO/NEK-kalender voor het jaar 1934. In de kalender draagt deze prent het onderschrift "Pour attraper au moins un oblique rayon!" gevolgd door de vermelding "Baudelaire 1821-1867". Het betreft een dichtregel uit de bundel Les Fleurs du mal van Charles Baudelaire, die in 1857 verscheen. Mijn vrije vertaling luidt: "om ten minste nog een laatste straaltje op te vangen". Het prentje meet 13,5x9,5 cm (hxb) en is rechtsonder met potlood gesigneerd.